Search for content, post, videos

Девствените божици… кумари

 

Традицијата на поклонување пред девојчињата кои не се влезени во периодот на половото зреење, како израз, манифестација на божествената, женската енергија во хиндуизмот продолжува и денес. Таквиот обичај го негуваат Непалците, како и жителите на североисточниот дел од Индија. Во превод зборот кумари (санскритски) значи девственост. Најпозната е, секако, кралската кумари од Катманду што живее во палатата Кумари Гхар која се наоЃа на плоштадот Дурбар, во центарот на градот. Моментно на лавовскиот стол седи Матина Шакја.

Олицетворение на божествената, женската енергија

Религијата на хиндусите, што настанала во средниот век (на почетокот), спојувајќи ги браманизмот и будизмот, им “наложува” поклонување пред таканаречените кумари, девојчиња кои не се влезени во пубертетот, бидејќи, според верувањето, во нив се “одомаќила” божицата Дурга, како дете. Зборот има санскритско потекло, од каумарја, што значи девственост. Тие ја олицетворуваат божествената, женската енергија која во Непал се нарекува деви. Овој обичај е присутен најмногу во кланот Шакја што и припаѓа на непалската Нењари заедница која, пак, е дел од Хинду. Традицијата ја негуваат и тамошните будисти, но не и тибетските приврзаници на будизмот иако за нив се верува дека се “најпросветлени”. Во Непал има неколку кумари. Постојат примери на повеќе божици девственици во еден ист град, избрани од различни касти, без оглед на тоа што официјално веќе ги нема, но, сепак, култот е најголем кон кралската кумари од Катманду, непалската метропола каде живеат околу милион и осумстотини илјади граѓани. Доминираат три етнички групи, и тоа Браман (Бахун), Чхетри и Невари (Невар). Таа живее во палатата Кумари Гхар која се наоѓа на плоштадот Дурбар во центарот на градот. Изборот е селективен, според исклучително строги критериуми. Четиригодишната Матина Шакја е сегашната кралска кумари, што во Катманду се “воведе” како своевидна институција во октомври 2008 година од маоистичката влада која успеа да му се спротивстави на монархизмот. Втора девствена божица, според значењето, е патанската, Шанира Бајрашарја. Во североисточниот дел од Индија се одбира кумари, но таму инкарнацијата на божицата Талеју трае само еден ден, во рамките на фестивалот Наваратри или Дурга Пуја. Во Бенгал, на пример, се верува дека божествената, женската енергија “царува” со телото на девојчето пред да добие менструација, а потоа го напушта. Доколку се разболи од нешто сериозно или, пак, загуби многу крв постои можност таа повторно да се врати кај неа, но и не мора.

Обичаи од времето на династијата Мала

Култот кон божицата девственица е, всушност, укажување голема почит кон главните божества во хиндуизмот, Брама, Индра, Вишну и Шива, и кон “светиот мудрец”, Буда, деветтото олицетворение на богот Шива. Според Деви Махатма, хинди текст во кој се опишува победата на божицата Дурга, борејќи се против демонот Махишасура, таа “живее” во телата на сите девојки, жени на Земјата. Обредите се вршат согласно неговите стихови, а изборот на кумари е затоа што нејзината чистота е “другото јас” на божицата Дурга. Нејзина карактеристика е и мудроста. Во списите Рудрајамала Тантра списите се наведени имињата на девствените божици според возраста. Називите се исти и во Непал и во Индија, каде што фестивалот се одржува континуирано речиси две илјади и триста години. Оваа непалската традиција започнала некаде во седумнаесеттиот век. Нешто слично имало во шестиот век, а постојат сознанија дека слични ритуали се правеле и во тринаесеттиот век. Оттаму произлегуваат и многуте легенди врзани со поклонувањето пред кумари. Најраскажувана е приказната за династијата Мала која владеела со Непал цели пет века, од дванаесеттиот до седумнаесеттиот век. Последниот крал Јаја Пракаш секоја вечер танцувал со божицата Талеју, и останувал долго, додека не се зазорило. ДоаЃала како змија, и тоа црвена. Една ноќ неговата сопруга се симнала во салонот да види што прави. Божицата успеала да избега во последен момент, и набрзина му кажала, доколку сака да ја види пак да ја побара во непалската заедница Шакја, меЃу девојчињата. Кралот ја напуштил палатата во потрага по девојчето обземено со Талеју. Според друга легенда божицата го посетувала кралот во човечки облик, како жена. Една вечер тој ја замолил да му помогне да го задоволи половиот нагон, поради што Талеју сакала да си отиде, засекогаш. Тој £ се извинил, ја проколнувал да му прости и да дојде повторно. Божицата му одговорила дека ќе го стори тоа, но ќе доаЃа “маскирана” во девојче. Откако на власт дошле маоистите, се смениле и правилата. Наместо кралот сега благослов за некое девојче да стане кумари дава претседателот на Непал. А изборот е, нема сомнение, ригорозен. Селекцијата се врши според исклучително строги критериуми, во близината на Тибет, каде што живеат будистичките монаси и свештеници познати како тулкуси, мастери на реинкарнацијата.
Ригорозен избор, според исклучително строги критериуми

Пет од нив учествуваат во изборот, а освен кралскиот и свештеникот на божицата Талеју вклучен е и астролог. За да се отфрлат сомневањата дека избраната кумари е ќерка на некој што платил или слично, се покануваат и неколкумина политичари, како и припадници на сите верски заедници кои живеат таму. Најподобни се девојчињата што му припаѓаат на кланот Шакја, непалската Невари заедница во која повеќето припадници се златари, а има и такви што се занимаваат со изработка на предмети од сребро. Кандидатките мораат да бидат здрави, без рани од кои тече крв, да ги имаат сите заби, да изгледаат привлечно или, како што велат, да немаат ниту една мана. Доколку ги исполнуваат овие услови се оди понатаму. Следува “пронаоѓањето” на триесет и двете совршенства, карактеристични за божицата. Некои од нив се искажани поетски: нозе како елените, врат како оклопот на ракот, гради како на лавовите, клепки како кравите, тело како дрвото банѕан, а гласот јасен и мек како на пајка. Тука спаѓаат бојата на косата и очите, треба да биде изразито црна, да има сет од дваесет заби. Мора да биде И ведра, да нема фобии, да не влегува во конфликт. Хороскопскиот знак треба да биде соодветен, да одговара на функцијата, на годината кога се врши изборот, на особините што ги поседува кралот. Побожноста се подразбира, исто како и нејзината почит кон кралот. Се испитува и семејството дали е побожно и дали го почитува кралот. Ако ги задоволува сите претходни критериуми ја тестираат за да видат во колкава мерка е бестрашна. Тоа го прават на фестивалот Дашаин, во т.н. црна ноќ. Се жртвуваат сто и осум биволи и кози. Им ги сечат главите, ставаат свеќи покрај нив, за да ги осветлат, а наоколу танцуваат касапите, обично млади мажи. За да стане кумари не смее да покаже страв, но таму не завршуваат испитувањата. Од дворот на божествениот храм се префрла во една од одаите каде цела вечер друштво и прават момците. И таму не треба да покаже дека стравува од нив. Штом се раздени, а девојчето спиело мирно, на креветот и ставаат десетина предмети од кои треба да ги одбере личните работи на претходната кумари. Доколку не направи грешка нема сомнение, таа е следната божица девственица, олицетворението на Талеју. Сепак, ритуалите се различни, според местото, иако правилата велат дека треба да бидат исти. Откако ќе им заврши “мандатот” некои кумари ја откриваат вистината како, на пример, дека “црната ноќ” ја поминале сами во соба, со главите од биволите и козите. Го споменуваат и прегледот на интимните делови од телото, нивното и “прочистувањето” на духот.
Живот од кој повеќето кумари си одат… мажени

Избраницата живее во палатата Кумари Гхар, од каде излегува само кога е празник и има некаква процесија. Родителите можат да ја посетуваат, на почетокот почесто, а потоа поретко. Пополека губи контакт со нив, и со нејзините другарки. Друштво и прават децата на оние што се грижат за неа, од капење, преку облекување, до шминкање, организирање на церемонијалите, на оние што ја чуваат итн. Девствената божица од Катманду има свои учители, посебна училница. Некои од нив, во другите градови, одат на училиште како сите деца, но со обезбедување. Секогаш е облечена во црвено, главата и е покриена, а на челото има нацртано таканаречено огнено око како симбол на овластувањата кои и се дадени. Не обува чевли, никогаш. Обично е боса, освен кога се одмора. Тогаш носи чорапи. Ја изнесуваат во златна носилка, високо крената. Додека носачите се пробиваат меѓу народот, луѓето се туркаат за да и ги бакнат нозете. Во толпата можат да се забележат и нејзините родители, браќа, сестри. И тие сакаат да ги благослови. Се верува дека и со поглед лекува, ослободува од магии, тешкотиите ги претвора во среќа. Постојат денови во кои има прием. Пред палатата се чека ред. Сите носат подароци. Бакнувањето на нозете е незаобиколен дел од протоколот, а од нејзините реакции зависи судбината на посетителите, на секој поединечно. Така, ако заплаче или се насмее на глас значи дека предвидува тешка болест или смрт, ако ги протрие очите значи смрт, и тоа наскоро, доколку е вознемирена значи казна затвор, плескањето со рацете значи дека се сомнева во почитта кон кралот, ако земе да јаде значи финансиска криза. Сите во себе се молат да биде мирна, да не прави ништо оти тогаш се сигурни, среќата е на нивната страна. А дали таа е среќна!? Повеќето од нив брзо се приспособуваат на таквиот живот кој има, всушност, две страни, позитивна и негативна. Некои остануваат една, некои десет години, а има и кумари чиј “стаж” е нешто помеѓу. Повеќето се мажат, и ја напуштаат палатата. Останува само сеќавањето.
Според верувањето, момчето кое ќе ја побара за жена ќе почине најдоцна за шест месеци така што ќе искрвари од уста. Но во практиката досега не е забележан таков случај. Повеќето се среќно мажени, дури имаат и деца. Не се во брак само девојчињата кои се многу мали иако во Непал и во Индија тоа не е правило. Не ги заобиколуваат ни скандалите. На пример, на Сајани Шакја во 2007 година и беше одземена “титулата” откако ги посети САД, да присуствува на еден филмски фестивал. Причината била нејзиното обесчестување додека патувала.

Игор Ландсберг